درمان افسردگی؛ بررسی کامل روش‌های موثر درمان افسردگی

با این که این روزها انسان‌ها بیش از پیش از بیماری‌های روحی در خفا رنج می‌برند، اهمیت به بهبود و درمان آن جایی در میان روزهای پر تلاطم و ذهن‌های آشفته آن‌ها ندارد. اما این پدیده تراژیک منجر به چه خواهد شد؟ از اضطراب و پریشانی دائمی گرفته تا از خودباختگی و خودکشی، ثمره این پدیده خواهند بود؛ پس با این تفاسیر می‌توان اهمیت دو چندانی به درمان افسردگی داد. اگر شما جزو افرادی هستید که تشخیص افسردگی گرفته‌اند، احتمالا اولین سوالی که در ذهنتان شکل می‌گیرد این است که آیا راه درمانی برای آن وجود دارد؟

در ابتدا باید بگوییم که امروزه بیش از 60 درصد ایرانیان به افسردگی مبتلا بوده یا در معرض ابتلای آن قرار دارند؛ اما حتی نمی‌دانند که علائمی که دارند تجربه می‌کنند مربوط به افسردگی است و تعداد زیادی از آن‌ها پس از خبردار شدن از بیماری خود، بدلیل تفکری مبنی بر این که افسردگی یعنی بیمار روانی بودن و درمان‌های روان‌پزشکی فقط برای بیماران روانی است، از درمان خود سرباز می‌زنند و به آن اهمیتی نمی‌دهند. در حالی که برای افسردگی، متدهای درمانی بسیار زیاد و موفقی وجود دارند که با توجه به شرایط بیمار، ترکیبی از آن‌ها برای درمان استفاده می‌شود. برای آشنایی بیشتر با این روش‌های درمانی، در این مقاله به بررسی درمان افسردگی خواهیم پرداخت.

 

 

افسردگی چیست؟

حتما برای شما هم پیش آمده که نتوانید برخی از احوالات درونی خود را به راحتی بیان کنید. شاید به همین خاطر باشد که نمی‌توان تعریف دقیق و ثابتی از افسردگی بیان کرد؛ اما این بدان معنی نیست که نمی‌توان مرز آن را با دیگر بیماری‌های روحی مشخص کرد، بلکه با ارائه یک تعریف کلی، نشانه ها و علائم آن می‌توان به شناخت مناسبی از این بیماری رسید. به طور کلی، افسردگی، حالت روحی و روانی نامساعدی بوده که در بازه‌های زمانی نسبتا طولانی استمرار پیدا می‌کند.

مشخصه اصلی اختلالات افسردگی، اختلال در خلق بوده که به صورت احساس غمگینی، بی‌حوصلگی و بی‌علاقگی خود را نشان می‌دهد. خلق افراد در برخورد با موقعیت‌های مختلف، دچار تغییراتی از خوشحالی تا غمگینی می‌شود؛ اما این تغییرات وقتی حالت نابهنجار خود پیدا می‌کنند، به صورت افسردگی یا سرخوشی شدید خود را نشان می‌دهند. البته این تغییرات خلق به صورت نابهنجار در برخی موقعیت‌ها طبیعی تلقی می‌شود؛ به طور مثال فردی که به تازگی یکی از عزیزان خود را از دست داده، به صورت خفیف احساس افسردگی را تجربه می‌کند و می‌توان حالاتی از غمگینی، خستگی، بی‌حوصلگی، بی‌علاقگی و بی‌ارزشی را در آن دید که بتدریج این حالات و احساسات فروکش می‌کنند و نیازی به درمان ندارد. ولی اگر شدت این حالات به حدی برسد که در عملکرد روزانه فرد اختلال ایجاد کند و برای مدت زمان زیادی طول بکشد؛ این حالت به عنوان اختلال افسردگی تلقی می‌شود و باید برای درمان آن اقدام کرد. پس برای اقدام به درمان افسردگی، باید در ابتدا شرایط فرد و شدت نشانه‌ها را نیز در نظر گرفت و سپس تشخیص افسردگی گذاشت.

انواع افسردگی

افسردگی براساس علائم مختلفی که دارد، به انواع مختلفی نیز تقسیم می‌شود و این تقسیم بندی باعث می‌شود که تشخیص و در نتیجه درمان افسردگی راحت‌تر باشد. از شایع‌ترین انواع افسردگی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

افسردگی ملانکولیک

فرد حالاتی همچون ناتوانی در کسب لذت، احساس گناه شدید، بیدار شدن زود هنگام در صبح، بی‌اشتهایی، تغییرات خلقی در طی روز و اختلالات روانی – حرکتی شدید را تجربه می‌کند. از بارز‌ترین خصوصیت آن می‌توان به شدید شدن حالت افسردگی در صبح اشاره کرد و از آن جایی که این نوع افسردگی منشا زیست شناختی دارد، به داروهای ضدافسردگی بهتر پاسخ می‌دهد.

افسردگی سایکوتیک

در این نوع افسردگی، علائم و نشانه‌ها با شدت بیشتری خود را نشان می‌دهند و علاوه بر علائم معمول افسردگی، فرد دچار توهم و هذیان نیز می‌شود. این توهم‌ها و هذیان‌ها ممکن است با خلق بیمار تناسب داشته یا نداشته باشند؛ به طور مثال وقتی بیمار خلق افسرده دارد، هذیان گناه را تجربه کند.

افسردگی فصلی

افسردگی فصلی بیشتر در پاییز و زمستان و با کوتاه شدن روزها بروز پیدا می‌کند و در بهار و تابستان از بین می‌رود. این افسردگی که به اختلال عاطفی فصلی نیز معروف است، با پرخوری، پرخوابی و کندی روانی – حرکتی تشخیص داده می‌شود و برای درمان افسردگی فصلی، قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی به مدت 2 تا 6 ساعت در روز بهترین انتخاب است.

افسردگی پس از زایمان

یک نوع افسردگی بسیار شدید که حدودا 4 هفته پس از زایمان شروع می‌شود و اغلب در زن‌هایی دیده می‌شود که زمینه قبلی اختلالات خلقی را داشته‌اند. علائم آن بسیار متفاوت و می‌تواند از بی‌خوابی شدید، احساس خستگی، بی‌ثباتی خلق تا افکار خودکشی و دگرکشی نوزاد متغیر باشد. به همین دلیل، افسردگی پس از زایمان را از اورژانس‌های روان‌پزشکی می‌دانند.

افسردگی کاتاتونیک

کاتاتونیا، نوعی خصوصیت است که با برخی از اختلالات روانی از جمله افسردگی می‌تواند همراه شود. در این نمونه، بیمار دچار بهت و کندی حرکات می‌شود و تکلم خود را از دست می‌دهد. این علائم ممکن است تا حدی پیشرفت کنند که بیمار کاملا بی‌حرکت و گنگ شود و هیچ نوع پاسخی ندهد.

علت افسردگی

علت افسردگی به دو دسته علل زیست شناختی و علل روانی – اجتماعی تقسیم می‌شوند. به طور کل، تقسیم بندی و تعیین علت بیماری‌ها، در روند درمان و تعیین بهترین متد درمانی بسیار اهمیت دارد و در اختلال افسردگی نیز این امر صدق می‌کند؛ به طور مثال اختلال افسردگی با زمینه زیست شناختی بهتر به دارودرمانی جواب می‌دهد و درمان اختلال افسردگی با منشا روانی – اجتماعی بهتر است با متدهایی همچون رفتار درمانی یا شناخت درمانی صورت بگیرد.

علل زیست شناختی

• زمینه ژنتیکی:

بستگان درجه یک افراد مبتلا به افسردگی، 2 تا 4 برابر بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به افسردگی هستند.

• علل بیوشیمیایی:

کاهش سروتونین، نوراپی نفرین و دوپامین که از انتقال دهنده‌های عصبی هستند، می‌تواند یکی از عوامل ایجاد افسردگی باشد.

• اختلالات هورمونی:

در بیماران مبتلا به افسردگی با علت اختلالات هورمونی عموما یکی از موارد سطح بالای هورمون کورتیزول، کم کاری تیروئید، کاهش ترشح ملاتونین و کاهش هورمون رشد و پرولاکتین مشاهده می‌شود.

• تغییرات خواب:

نوار مغز بیماران افسرده در حالت خواب، اختلالاتی همچون تاخیر در شروع خواب و طولانی شدن دوره REM را نشان می‌دهد.

• بیماری‌های جسمی:

بین بیماری جسمی و شیوع افسردگی رابطه مستقیمی وجود دارد و تحقیقات نشان می‌دهد، افرادی که اختلالات قلبی و دیابت نوع 2 را دارند، حدود 12 تا 30 درصد احتمال ابتلا به افسردگی در آن‌ها مشاهده می‌شود.

علل روانی – اجتماعی

اختلالات افسردگی اغلب به دنبال حوادث استرس‌زای زندگی ایجاد می‌شوند و حادثه‌ای که بیشترین ارتباط را با بروز افسردگی دارد، از دست والدین قبل از 11 سالگی و مرگ همسر است. علاوه بر حوادث، شخصیت‌های افراد نیز در بروز افسردگی تاثیرگذار هستند و کسانی که شخصیت‌های نمایشی و وسواسی دارند، بیشتر از بقیه در معرض آسیب افسردگی هستند.

نشانه های افسردگی

نشانه‌های افسردگی معمولا در هر شخص به صورت متفاوتی بروز پیدا کرده و به طریقی به نوع افسردگی شخص مرتبط است. غم و اندوه دائمی، اختلال در خواب، استرس، عدم تمرکز و فکر کردن به مرگ از عمده ‌ترین نشانه‌های افسردگی در افراد هستند.

علائم هیجانی	غمگینی فقدان احساس لذت و علاقه
علائم شناختی	بدبینی نسبت به گذشته، حال و آینده ناامیدی اختلال در حافظه و تمرکز
علائم جسمانی	تغییر در وزن و اشتها بی‌خوابی یا پرخوابی خستگی یبوست سردرد کاهش میل جنسی
علائم رفتاری	کندی روانی – حرکتی

 

 

راه های درمان افسردگی

طبق تحقیقات صورت گرفته، یه دوره افسردگی بدون درمان می‌تواند بین 6 تا 13 ماه طول بکشد و این در حالی است که درمان افسردگی می‌تواند طول دوره را تا 3 ماه کاهش بدهد. روش‌های درمانی افسردگی، شامل متدهای مختلفی از تغییر سبک زندگی و رفتار درمانی تا دارودرمانی و شوک درمانی می‌شوند که براساس شرایط بیمار، نشانه‌ها، مدت بیماری، شدت بیماری و علائم دیگر برای بیمار تجویز می‌شوند. موثرترین درمانی که می‌توان برای اختلال افسردگی در نظر گرفت، ترکیب روان درمانی و دارودرمانی است و یک روان درمانی موثر نیز شامل روان درمانی بین فردی، رفتاردرمانی و شناخت درمانی می‌شود.

تغییر سبک زندگی

هر چه بیشتر سبک زندگی خود را در جهت بهبود و حفظ سلامت بدن تغییر دهید، بهتر می توانید با چالش های افسردگی مقابله کنید. تغذیه سالم، ورزش، مدتیشن، خواب کافی، بهبود روابط و کنترل استرس از جمله پارامترهایی هستند که برای تغییر سبک زندگی باید آنها را در نظر بگیرید.

ورزش

درمان افسردگی با ورزش، یک راهکار فوق العاده برای افراد افسرده ای است که قبلا به طور منظم به فعالیت های ورزشی می پرداختند. همچنین این نوع درمان می تواند تجربه ی جذاب و نشاط آوری برای افرادی باشد که در گذشته ورزش جایی در برنامه های آنها نداشته است. در واقع درمان افسردگی با ورزش بخشی از فرایند درمان با تغییر سبک زندگی با تمرکز و توجه بیشتر بر روی فعالیت های ورزشی و فیزیکی است. 

طب سوزنی

طب سوزنی بخشی از طب سنتی چینی است که در دنیا از محبوبیت زیادی برخوردار است و افراد زیادی در کشورهای مختلف از متدهای آن برای درمان بیماری های مختلف استفاده می کنند. دیدگاه کلی آن این است که انسداد جریان انرژی در بدن عامل بیماری است. درمان افسردگی با طب سوزنی مطابق این دیدگاه کلی سعی بر آن دارد که با راه اندازی مجدد جریان انرژی در بدن این بیماری را بهبود ببخشد.

درمان شناختی رفتاری

درمان شناختی رفتاری افسردگی، عواطف و احساسات انسان ها را ناشی نوع نگرش و جهان بینی آنها می بیند. در این متد، درمانگر طی مراحل پیوسته در جلسات مشاوره به تغییر دیدگاه بیمار نسبت به پدیده ها و وقایع مختلف زندگی می پردازد و بین 15 تا 20 جلسه طول می‌کشد. مراحل درمان شناختی – رفتاری عبارتند از:

• شناسایی افکار نابهنجار
• تحلیل افکار
• جایگزین کردن افکار مثبت با افکار منفی
• فعالیت‌های رفتاری
• تقویت مهارت‌ها
• ارزیابی پیشرفت

درمان افسردگی با گیاهان دارویی

استفاده از گیاهان دارویی برای درمان بیماری روشی مرسوم در کشور ما می باشد. عناصر برخی از گیاهان موجب تسریع روند درمان افسردگی های خفیف می شود؛ مانند جنسینگ، زعفران، بابونه، اسطوخودوس، آویشن و رزماری. توجه داشته باشید که یک دارو گیاهی همواره یه دارو موثر و ایمن نیست و بهتر است برای انتخاب داروی موثر، از یک متخصص روانشناسی کمک بگیرید. برای مطالعه بیشتر در این زمینه و اطلاع از مهم ترین داروهای گیاهی با خواص ضد افسردگی، مقاله درمان افسردگی با گیاهان دارویی را مطالعه نمایید.

 

درمان افسردگی با دارو

در مقابل درمان افسردگی بدون دارو، معمولا در افسردگی‌های شدید روند درمان با استفاده از یک یا چندین دارو پیش می‌رود. این نوع داروها با تشخیص روانپزشک تجویز و باید دقیقا مطابق دستورالعمل مصرف شوند؛ چرا که مصرف خودسرانه و بیش از حد داروهای ضد افسردگی موجب اعتیاد خواهد شد، همچنین قطع داروهای ضدافسردگی قبل از پایان دوره درمان باعث برگشت علائم و عود بیماری می‌شود. داروهایی که درمان افسردگی موثر هستند در دسته داروهای زیر قرار می‌گیرند:

• داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای مانند ایمی پرامین، آمی تریپتیلین و نورتریپتیلین
• MAOI مانند فنلزین
• SSRI مانند فلوکستین، سیتالوپرام و سرترالین

در بین داروهای بالا، SSRIها به علت بی‌خطر بودن و قابلیت تحمل، بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند و به عنوان خط اول درمان افسردگی محسوب می‌شوند.

اولین علائم افسردگی که توسط داروها بهبود پیدا می‌کند، اختلالات خواب و اشتها بوده و نشانه‌های اضطراب، بی‌تابی و درماندگی دیرتر به بهبودی می‌رسند.

شوک درمانی

برای درمان افسردگی سایکوتیک و افسردگی‌های شدیدی که به روش‌های درمانی دیگر مقاوم شده‌اند، از شوک الکتریکی استفاده می‌کنند. در این روش، در ابتدا با کمک دارو بی‌هوشی و شل کننده عضله بیمار را برای مدت کوتاهی وارد فاز بی‌هوشی می‌کنند و سپس با کمک الکتروهایی که در دو طرف سر بیمار قرار می‌دهند، یک جریان الکتریکی را از مغز بیمار عبور می‌دهند.این جریان می‌تواند بین 70 تا 150 ولت باشد که براساس شرایط هر بیمار فرق می‌کند.

شناخت درمانی

هدف از شناخت درمانی، رفع دوره‌های افسردگی و جلوگیری از عود افسردگی است که با کمک آزمون‌های شناسایی شناخت‌های منفی، ایجاد روش‌های اندیشیدن متفاوت، انعطاف پذیری و مثبت اندیشی صورت می‌گیرد. تاثیر این روش در درمان افسردگی، معادل تاثیر داروهای ضدافسردگی است.

رفتار درمانی

اگر افسردگی بدنبال عدم توانایی بیمار در برخورد صحیح با مشکلات باشد و این امر باعث انفعال بیمار شود؛ رفتاردرمانی به عنوان یک متد مناسب درمانی انتخاب می‌شود. خود رفتاردرمانی به دسته‌های مختلفی تقسیم شده که شامل حساسیت زدایی تدریجی، غرقه سازی، درمان با ایجاد بیزاری و تقویت مثبت می‌شوند و برای درمان افسردگی بیشتر از روش آخر یعنی تقویت مثبت استفاده می‌گردد.

روان درمانی بین فردی

این نوع روان درمانی، یک روش استاندار شده برای روابط و مسائل زندگی است و تاثیر این روش را معادل تاثیر داروی آمی تریپتیلین می‌دانند. تفاوتی که این روش درمانی با دارو درمانی دارد این است که دارو باعث بهبود علائم جسمی و اختلالات مربوط به خواب و اشتها می‌شود؛ اما روان درمانی بین فردی، تاثیر بیشتری بر روی افکار خودکشی، خلق افسرده و احساس گناه می‌گذارد.

چگونه بهترین راه درمانی را برای افسردگی پیدا کنیم؟

همانطور که گفته شد، افسردگی یک حالت مشخص نیست که بتوان یک تعریف دقیق از آن ارائه کرد و با یک روش درمانی معین ان را درمان نمود؛ بلکه افسردگی دارای تعاریف، حالات، انواع و نشانه‌های مختلفی است که روش‌های درمانی متنوعی نیز دارد. انتخاب یک یا چند روش درمانی موثر برای افسردگی، باید براساس نوع افسردگی، حالات و نشانه‌های بیمار و همچنین علت بروز افسردگی صورت بگیرد؛ همچنین روش‌های درمان افسردگی نیز دارای درجه بندی هستند که باید براساس شدت بیماری، درجه مناسب را انتخاب نمود؛ به طور مثال برای بعضی از افراد می‌توان درمان را با کمک ورزش، تغییر سبک زندگی و یک دارو سبک پیش برد، اما بیماری که دچار افسردگی شدید سایکوتیک است فقط با چندین دارو قوی، شوک درمانی، روان درمانی‌های متعدد و حتی بستری شدن درمان می‌شود. تشخیص تمام این موارد فقط بر عهده یک مشاور و روانشناس متخصص است که با سوال‌هایی که در جلسات مشاوره از بیمار می‌پرسد، می‌تواند به تمام این موارد پی ببرد و به وی کمک کند که مغلوب افسردگی خود نشود.

مشاوره افسردگی

معمولا افراد زیادی در تشخیص بیماری های روحی و روانی خود دچار اشتباه می‌شوند و مسلما صرف داشتن برخی از علائم افسردگی دلیلی بر ابتلای قطعی به این بیماری نیست. به طور کلی تشخیص و درمان بیماری‌های روحی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و اگر مدت زیادی است که در وضعیت روحی نامطلوبی قرار دارید، باید برای دریافت مشاوره افسردگی اقدام کنید. برای دریافت مشاوره افسردگی، مجموعه‌های مختلفی وجود دارند؛ اما بسیار مهم است که در این مجموعه مشاوران متخصص و مجربی وجود داشته باشند که بتوانند در طی جلسات مشاوره، علت افسردگی، نشانه‌ها، نوع افسردگی و روش درمانی مناسب شما را تشخیص دهند و همچنین با کمک متدهای درمانی مناسب، به شما در مسیر غلبه بر افسردگی کمک کنند.

درمان افسردگی بایستی متناسب با خصوصیات فرد، شدت و نوع افسردگی او به صورت پیوسته انجام گیرد تا بهبودی کامل به صورت تدریجی امکان پذیر شود. در این راستا مشاوره افسردگی می تواند سبب شناخت منشا عواطف و احساسات منفی و در نهایت پیدا کردن بهترین راه برای رفع آنها شود.

در این مقاله سعی شد به طور کامل راجع به مفهوم افسردگی، انواع، نشانه‌ها و علل آن توضیح داده شود. همچنین بررسی متدهای درمانی این اختلال و روش تعیین بهترین راه درمانی نیز صورت گرفت. در صورتی که درباره موارد مطرح شده برای شما سوالی پیش آمد، می‌توانید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. همچنین در صورت نیاز به دریافت مشاوره از طریق شماره تماس‌های زیر با مرکز سنا مشاور تماس حاصل فرمایید. سنا مشاور مرکز تخصصی مشاوره روانشناسی به صورت تلفنی و آنلاین ، با بیش از هفت سال سابقه درخشان و روانشناسان و متخصصین مجرب ، ارائه دهنده خدمات مشاوره به صورت شبانه روزی می باشد.

 

• مهم ترین راه های درمان افسردگی کدامند؟
• آیا درمان افسردگی امکان پذیر است؟ 
• مشاوره افسردگی چه تاثیری دارد؟